Các tổn thương gan do thuốc

Tổn thương gan do thuốc rất đa dạng, trong y học thường gọi là “viêm gan do thuốc”, vì trong hầu hết các trường hợp thấy có vai trò của viêm gan.

>> Xem thêm: Những hiểu nhầm thường gặp về thuốc bổ gan

>> Xem thêm: Lạm dụng thuốc giảm cân dễ gây viêm gan cấp tính và suy gan

Các tổn thương gan do thuốc là gì
Các tổn thương gan do thuốc là gì?

CÁC TỔN THƯƠNG GAN CHÍNH DO THUỐC

  • 1. Viêm gan cấp tính

Viêm gan là trường hợp thường gặp nhất, do hoại từ tế bào gan, do ứ mật hoặc ở thể hỗn hợp (hoại tử gan + ứ mật). Trong số trường hợp viêm gan cấp tính, thể viêm gan do thuốc chiếm khoảng 10% (với người trên 50 tuổi thì tỷ lệ này là 50%).

  • Viêm gan cấp hoại tử

Tổn thương chính là hoại tử tế bào gan, chủ yếu ở vùng trung tâm tiểu thùy, có khi kèm theo thâm nhiễm viêm khoảng cửa, đôi khi có thoái hóa mỡ. Hoại tử càng nhiều thì suy gan càng nặng, tiên lượng càng xấu.

Nếu tiếp tục dùng thuốc có thể chuyển sang viêm gan mãn tính hoặc xơ gan. Nếu người bệnh không biết, các lần sau dùng lại thuốc này thì dù với liều rất thấp cũng có thể xảy ra viêm gan tiến triển đột ngột, dễ tử vong.

Các thuốc có thể gây viêm gan cấp hoại tử là paracetamol (acetaminophen) liều cao, α-methyldopa, amitriptylin, halothan, ketoconazol…

>> Xem thêm: Cách nhận biết bệnh viêm gan cấp tính

Viêm gan do thuốc
Tổn thương gan do thuốc rất đa dạng, trong y học thường gọi là “viêm gan do thuốc”, vì trong hầu hết các trường hợp thấy có vai trò của viêm gan
  • Viêm gan cấp ứ mật

Tổn thương chính là ứ mật trong tế bào hoặc ứ mật trong các tiểu quản, thông thường ở vùng trung tâm tiểu thùy, ít khi xảy ra hoại tử tế bào, nếu có cũng chỉ khu trú và nhẹ. Bao gồm hai thể lâm sàng: thể vàng da và thể không vàng da.

Các thuốc có thể gây viêm gan cấp ứ mật: steroid đồng hóa, các thuốc ngừa thai (dạng uống), phenothiazin, imipramin, ajmalin, muối vàng…

  • Thể hỗn hợp

Thể này có cả hoại tử tế bào gan và ứ mật, dễ gặp hơn. Tiên ượng xấu nếu hoại tử tế bào nhiều.

Các thuốc có thể gây nên: Amitriptylin, azathioprin, phenytoin, imipramin, erythromycin, pirprofen, phenylbutazon, một số thuốc chống viêm không steroid, sulindac…

  • 2. Viêm gan mãn tính và xơ gan

Tổn thương chính trong viêm gan mãn do thuốc là hoại tử tế bào gan và xơ hóa khoảng cửa, gặp khi dùng lâu dài (hàng tháng, hàng năm) các thuốc gây hoại tử tế bào gan. Ít khi xảy ra khi dùng thuốc đó từng đợt cách quãng.

Các thuốc có thể gây nên viêm gan mãn tính như: clometacin, acid tienilic, α-methyldopa, perhexilin, amiodaron, paracetamol, aspirin, dantrolen, halothan, isoniazid, papaverin, nitrofurantoin, chlorpromazin, asen, vitamin A liều cao, nấm aflatoxin, thuốc tránh thai… Methotrexat gây xơ gan nhiều hơn viêm gan, ít có hoại tử tế bào.

Viêm gan mãn tính sẽ tiến dần sang xơ gan.

  • 3. Thoái hóa mỡ

Có ba dạng thoái hóa mỡ:

Trong tế bào gan chỉ có một hốc khá to chứa triglycerid thể đơn thuần như khi dùng corticoid, hoặc thể phối hợp với hoại từ tế bào gan như trong một số trường hợp viêm gan cấp tính hoại tử.

Tế bào gan có nhiều hốc nhỏ chứa triglycerid, có khi cả acid béo tự do, thể đơn thuần, như khi dùng liều cao tetracylin tiêm tĩnh mạch, hoặc thể phối hợp với hoại tử tế bào như khi dùng acid valproic… thường kèm suy tế bào gan.

Tế bào gan có nhiều hốc nhỏ chứa phospholipid, như khi dùng perhexilin, amiodaron… Loiaj này có thể có suy tế bào gan.

  • 4. U hạt

Một số thể viêm gan do thuốc có kèm theo u hạt trong gan, là những đám nhỏ tế bào dạng biểu mô, có lympho bào bao quanh.

Những thuốc có thể gây u hạt ở gan như allopurinol, α-methyldopa, diazepam, halothan, hydralazin, quinidin, penicilin, penicilamin, phenylbutazon, sulfamid kìm khuẩn…

  • 5. Tổn thương mạch máu

Tất cả các mạch máu đều có thể bị tổn thương do thuốc, các tổn thương chính là:

Ở phía dưới gan: thuốc tránh thai.

Ở các xoang gan: thuốc tránh thai, các steroid đồng hóa, azathioprin và corticoid, thuốc chống ung thư và ức chế miễn dịch (azathioprin, 6-mercaptopurin, methotrexat, urethan…)

Ở phía trên gan: azathioprin, cytarabin, mitomycin, thioguanin, thuốc tránh thai…

  • 6. U gan

Một số thuốc có thể gây u gan, thường là u tuyến lành tính (adenoma). Tần suất u lành tính bình thường là một phần triệu phụ nữ mỗi năm, thấy tăng với thuốc uống tránh thai kéo dài, gấp 500 lần khi dùng thuốc > 7 năm. Khi ngừng uống thuốc thì u không phát triển, đôi khi thoái triển.

Phòng khám gan kim mã

HÃY ĐỂ CHUYÊN GIA TƯ VẤN CHO BẠN

Chúng tôi luôn mong muốn bênh nhân thuận tiện và được tư vấn trong thời gian phản hồi nhanh nhất. Hãy phản hồi cho chúng tôi để chúng tôi có thê phục vụ bạn tốt nhất